Market, Limit සහ Stop orders: මිල හා ගනුදෙනුව සිදුවන ආකාරය

Market, Limit සහ Stop orders අතර වෙනස නොදැන Buy හෝ Sell බොත්තම ඔබන විට, තිරයේ පෙනෙන අවසාන මිලටම ගනුදෙනුව සිදුවේ යැයි සිතිය හැක. ඇණවුම් වර්ගය, ප්‍රමාණය, මිල සීමාව, වලංගු කාලය සහ ඒ මොහොතේ ගනුදෙනුවට ඇති ප්‍රමාණය — liquidity — අනුව ප්‍රතිඵලය වෙනස් වේ.

මෙහි අරමුණ order එකක් තෝරාගැනීමට අනාවැකියක් දීම නොවේ. Order එක කවදා ක්‍රියාත්මක වේද, කුමන මිලකට පිරවිය හැකිද, අවසානයේ සිදු වූ දේ තහවුරු කරන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි කිරීමයි.

2026-09-11 දින ලබාගත් Investor.gov හි Types of Orders නිල පිටුවේ සැබෑ තිර රුවේ කොටසකි. මෙය ඇණවුම් පිළිබඳ විස්තරයකි; ගනුදෙනුවක් යවා ඇති තිරයක් නොවේ.

මුලින් දැනගත යුතු වචන හතර

Bid ගැනුම්කරුවකු ඉදිරිපත් කරන මිලයි; ask විකුණුම්කරුවකු ඉදිරිපත් කරන මිලයි. ඉහළම bid සහ පහළම ask අතර වෙනස spread ය. Order එකක කොටසක් හෝ මුළු ප්‍රමාණය ගනුදෙනුවක් වූ විට එය fill එකකි.

L2 දත්ත එකම මිලේ orders එකතු කර එක් මට්ටමක් ලෙස පෙන්වයි. “Best ask” එක දුටු පමණින් මුළු ප්‍රමාණයම ඒ මිලට ලැබේ යැයි තීරණය කළ නොහැක. අවශ්‍ය ප්‍රමාණය තීරණය කර නැත්නම්, පළමුව ගනුදෙනු ප්‍රමාණය තීරණය කරන ක්‍රමය සලකා බලන්න.

Market order: දැන් තිබෙන liquidity සමඟ ගැළපීම

Market order එක වහා ක්‍රියාත්මක කිරීමට නිර්මාණය කර ඇත. Buy market order එක සාමාන්‍යයෙන් අඩුම ask සිට ඉහළටත්, sell market order එක ඉහළම bid සිට පහළටත් තිබෙන ප්‍රමාණ සමඟ ගැළපේ. ඒ නිසා “දැන් පෙනෙන මිල” මෙහි මිල පොරොන්දුවක් නොවේ. ප්‍රමාණය පළමු මට්ටමේ liquidity ඉක්මවා ගියහොත්, order එක මිල මට්ටම් කිහිපයක fills ලබයි. ඒවායේ බරිත සාමාන්‍යය ඔබේ average fill price වේ.

මෙහි වාසිය ක්‍රියාත්මක වීමේ ප්‍රමුඛතාවයි; මිල අවිනිශ්චිතය. අඩු liquidity, පුළුල් spread, වේගවත් වෙළෙඳපොළ හෝ විශාල order එකක් නිසා අපේක්ෂිත මිල හා fill price අතර slippage වැඩි විය හැක. Kraken හි නිල විස්තරය අනුව එහි price-protection නීති නිසා market order එකක් අවලංගු වීමටත් පුළුවන. සියලු වේදිකාවල එම ආරක්ෂාව තිබේ යැයි උපකල්පනය නොකරන්න.

සැබෑ order book snapshot එකක් කියවමු

2026 සැප්තැම්බර් 11 දින 14:35:51.803 ශ්‍රී ලංකා වේලාවට Kraken public API වෙතින් ලබාගත් XBT/USD L2 snapshot එකේ හොඳම ask එක USD 77,305.50ට BTC 3.832ක්ද, ඊළඟ ask එක USD 77,306.50ට BTC 0.544ක්ද විය. හොඳම bid එක USD 77,305.40 වූ නිසා එම snapshot එකේ spread එක USD 0.10කි.

දත්ත මූලාශ්‍රය: Kraken පොදු XBT/USD ඇණවුම් පොත. තිර රුව සුරැකි වේලාව 2026-09-11T14:35:51.803+05:30 යි. එක් එක් පේළියේ මිල USD/BTC ලෙසත් ප්‍රමාණය BTC ලෙසත් දැක්වේ; තුන්වන අගය එම මිල මට්ටම යාවත්කාලීන වූ Unix කාල සටහනයි. L2 දත්ත පිළිබඳ නිල ලේඛනය අනුව එක් මිල මට්ටමක ප්‍රමාණය එකතු කර පෙන්වයි. තිර රුවෙන් ඉවත් කර ඇත්තේ බ්‍රවුසරයේ පාලන තීරුව සහ හිස් ඉඩ පමණි.

මෙම මට්ටම් දෙකේ එකතුව BTC 4.376කි. Order book එක වෙනස් නොවේ, වෙනත් order එකක් ඔබට පෙර නොඑයි, සහ ගාස්තු නොමැත යන ස්ථිතික ගණිත උපකල්පනය යටතේ BTC 4.376 market buy එකක් මෙසේ පිරවෙනු ඇත:

(77,305.50 × 3.832 + 77,306.50 × 0.544) ÷ 4.376 = USD 77,305.62431

කොටස් දෙකේ වටිනාකම් USD 296,234.676 සහ USD 42,054.736 යි. ඒවායේ එකතුව USD 338,289.412, BTC 4.376න් බෙදීමෙන් ඉහත සාමාන්‍යය ලැබේ. මෙහි ගාස්තු ගණනයෙන් ඉවත් කර ඇත; කිසිදු වේදිකාවක ගාස්තුව ශූන්‍ය බවක් එයින් නොකියවේ.

එය BTC එකකට ඇස්තමේන්තුගත බරිත සාමාන්‍ය මිලයි. මෙය depth කියවීමේ අංක ගණිත අභ්‍යාසයක් පමණි; යෝජිත position size එකක් හෝ සිදු කළ order/fill එකක් නොවේ. Timestamp එක book update එකක් මිස ගනුදෙනු වාර්තාවක් නොවේ. API අගයන් නැවත විවෘත කරන විට වෙනස් විය හැක.

Limit order: මිලට සීමාවක්, fill එකට පොරොන්දුවක් නැහැ

Buy limit order එකක් ඔබ සඳහන් කරන මිලට හෝ ඊට අඩු මිලකට පමණක් fill විය හැක. Sell limit order එකක් සඳහන් මිලට හෝ ඊට වැඩි මිලකට පමණක් fill විය හැක. මෙය නරක මිලකට ගැළපීම වැළැක්වුවද, සම්පූර්ණයෙන් හෝ කිසිසේත් fill නොවීමේ හැකියාව තබා ගනී.

ඉහත snapshot එකේම BTC 4.376ක් සඳහා USD 77,305.50 buy limit එකක් තැබුවා යැයි ස්ථිතිකව සිතමු. එම සීමාව තුළ පෙනෙන ask ප්‍රමාණය BTC 3.832 පමණි. ඒ කොටස fill විය හැකි නමුත් ඉතිරි BTC 0.544, USD 77,306.50ට ගැළපිය නොහැක. ඉතිරිය order book එකේ රැඳේද, වහා අවලංගු වේද යන්න GTC, IOC වැනි time-in-force උපදෙස් හා platform නීති මත රඳා පවතී. GTC සාමාන්‍යයෙන් fill හෝ cancel කරන තුරු තබාගැනීමටත්, IOC වහා ලබාගත හැකි කොටස fill කර ඉතිරිය අවලංගු කිරීමටත් යොදාගනී; නමුත් නියම අර්ථය හා කාල සීමාව ඔබේ venue එකෙන් තහවුරු කරන්න.

Limit order එකක් order book එකේ පෙනුණා කියා එය ඉදිරි පේළියේ බවත්, fill වන බවත්, හෝ අනිවාර්යයෙන් අඩු ගාස්තුවක් ලැබෙන බවත් අදහස් නොවේ. එකම මිලේ ඔබට කලින් ඇති orders, පසුව සිදුවන cancellations සහ platform එකේ maker/taker නීති බලපායි.

Limit එක වත්මන් ප්‍රතිපාර්ශ්ව මිල සමඟ ගැළපේ නම් වහාම කොටසක් හෝ මුළු ඇණවුමම ඉටු විය හැක. එබැවින් limit යනු අනිවාර්යයෙන් පසුව ඉටුවන ඇණවුමක් නොවේ. වලංගු කාලය සහ අර්ධ වශයෙන් ඉටුවීම පිළිබඳ වෙනස්කම් Investor.gov ඇණවුම් විස්තරයේ ද පැහැදිලි කර ඇත.

Stop order: trigger එකක් සහ පසුව ඇතිවන order එකක්

Stop price එක fill price එකක් නොවේ. සාමාන්‍ය stop order එකකදී තෝරාගත් trigger reference එක stop price වෙත පැමිණි පසු market-style order එකක් නිර්මාණය වේ. Kraken හි නිල stop-order විස්තරයට අනුව එම reference එක pair එකේ ලබාගත හැකි ආකාරය අනුව index price හෝ last traded price විය හැක. වෙනත් broker හෝ exchange එකක් quotes, last sale හෝ වෙනත් reference එකක් භාවිත කළ හැක.

Trigger වීම සහ fill වීම පියවර දෙකකි. වේගවත් මිල චලනයකදී stop එක සක්‍රිය වූ පසු ලැබෙන මිල stop price එකට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් විය හැක. Stop-limit order එක trigger වූ පසු limit order එකක් නිර්මාණය කරන නිසා මිල සීමා කළ හැකි නමුත් වෙළෙඳපොළ එම සීමාව පසුකර ගියහොත් fill නොවී සිටිය හැක. Stop එක තැබිය යුතු ස්ථානය හා අවදානම් සැලැස්ම වෙනම කරුණකි; ඒ සඳහා stop-loss සහ risk–reward සැලැස්ම බලන්න.

Order එක යැවීමට පෙර තීරණ පියවර

1. ප්‍රමුඛතාව ලියන්න: ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක වීම වැදගත්ද, නැත්නම් පිළිගත හැකි නරකම මිල සීමා කිරීමද?
2. දෙපස liquidity බලන්න: buy එකකට asks, sell එකකට bids බලමින් ඔබේ ප්‍රමාණය මට්ටම් කීයක් හරහා යනවාද ගණනය කරන්න.
3. උපදෙස් පරීක්ෂා කරන්න: side, pair, quantity, order type, limit/stop price සහ time-in-force නිවැරදිද බලන්න. Stop order එකක trigger source එකත් සොයන්න.
4. වියදම එකම මුදල් ඒකකයෙන් ගණනය කරන්න: මිල × ප්‍රමාණය ලෙස එක් එක් fill එකේ වටිනාකම ගෙන එකතු කරන්න. ගාස්තු එම මුදල් ඒකකයෙන්ම අයවේ නම් මිලදී ගැනීමේ මුළු වියදමට ඒවා එකතු කරන්න; විකිණීමේ ශුද්ධ ලැබීමෙන් අඩු කරන්න. මුළු ඇණවුමේ ගාස්තුව BTC එකකට මිලට කෙළින්ම එකතු නොකරන්න. ගාස්තු BTC හෝ වෙනත් වත්කමකින් අයවේ නම් ලැබෙන ශුද්ධ ප්‍රමාණය සහ ගාස්තු වත්කම වෙනම සටහන් කර අදාළ පරිවර්තන අගය තහවුරු කරන්න.
5. ප්‍රතිඵලය තහවුරු කරන්න: “submitted” පණිවිඩය ගනුදෙනුව අවසන් වූ බව නොපෙන්වයි. Order status එක open, partially filled, filled, canceled හෝ rejected ද යන්න බලන්න; අනතුරුව fills/trade history තුළ ප්‍රමාණය, එක් එක් fill price, total, fee සහ ඉතිරි ප්‍රමාණය ගැළපේද පරීක්ෂා කරන්න.

සාර්ථකත්වය යනු ඔබ බලාපොරොත්තු වූ දිශාවට මිල ගමන් කිරීම නොවේ. Order type එකේ නීතියට අනුව ක්‍රියාත්මක වී, status සහ fills වලින් ප්‍රතිඵලය පැහැදිලිව තහවුරු කළ හැකි වීමයි.

සාමාන්‍ය වැරදි සහ අසාමාන්‍ය තත්ත්ව

Chart එකේ last price හෝ candle wick එක තම fill එක ලෙස කියවන්න එපා. Wick එක එම කාල පරාසයේ වෙළෙඳපොළට වාර්තා වූ අන්ත මිලක් පෙන්වයි; ඔබේ order එක එහි ගැළපුණු බව ඔප්පු නොකරයි. මෙය candle body සහ wicks කියවන ආකාරය සමඟ වෙන්කර තේරුම් ගන්න.

Order එක අතුරුදහන් වුවහොත් හෝ බලාපොරොත්තු නොවූ මිලක් පෙනුණහොත් වහාම එකම order එක නැවත නොයවන්න. පළමුව open/closed orders සහ fills බලන්න; partial fill එකක්ද, cancel/reject reason එකක්ද, maintenance හෝ protection rule එකක්ද සොයන්න. UI එක ප්‍රමාද නම් refresh කර transaction/order ID එකෙන් history පරීක්ෂා කරන්න. තවමත් නොගැළපේ නම් timestamp, pair, order ID සහ screenshot සුරක්ෂිත කර platform support වෙත යොමු කරන්න. Duplicate order අවදානම නිසා පළමු order එකේ තත්ත්වය නොදැන දෙවැනි එකක් යැවීමෙන් වළකින්න.

Order book snapshot එකක්ද අනාගත fill එකක් සහතික නොකරයි. ඔබ click කරන තෙක් orders අවලංගු විය හැක, වෙනත් අය queue එකේ ඉදිරියෙන් සිටිය හැක, hidden liquidity තිබිය හැක, සහ network/UI ප්‍රමාදය දත්ත පරණ කළ හැක. ඒ නිසා පෙර ගණනය ඇස්තමේන්තුවක් ලෙසත්, අවසාන fills සහ fee ledger එක සත්‍ය ගනුදෙනු වාර්තාව ලෙසත් භාවිත කරන්න.

මෙම සංකල්ප order-book වෙළෙඳපොළ තේරුම් ගැනීමට උපකාරී වේ. එහෙත් order වර්ග, trigger reference, trading hours, අවම ප්‍රමාණ, price increments, time-in-force සහ ගාස්තු venue හා jurisdiction අනුව වෙනස් වේ. Investor.gov මූලාශ්‍ර එක්සත් ජනපද කොටස් අධ්‍යාපනය සඳහාය; ඒවා ශ්‍රී ලංකාවේ නීති ලෙස නොසලකන්න.

මෙම අභ්‍යාසය සඳහා මුදල් තැන්පත් කිරීම හෝ සජීවී ඇණවුමක් යැවීම අවශ්‍ය නැත. ගණක යන්ත්‍රයකින් දත්ත නැවත පරීක්ෂා කරන්න. ඇණවුම් පොතක් භාවිත නොකරන swap හෝ dealer quote සේවාවකට මෙම L2 ගණනය සෘජුව යොදාගත නොහැක. වෙළෙඳපොළ නවතා ඇති විට හෝ වේදිකාව ක්‍රියා නොකරන විට market order එකකින් පවා වහා පිටවීම සහතික නැත. Stop ඇණවුමක්ද උපරිම පාඩුව සහතික නොකරයි. මෙහි සඳහන් සේවාවක් ශ්‍රී ලංකාවේ ඔබට ලබාගත හැකි බවට මෙම ලිපිය තහවුරු කිරීමක් නොවේ.

අවසන් ස්වයං පරීක්ෂාව

Order එක යැවීමට පෙර ඔබට මේ ප්‍රශ්නවලට පැහැදිලි පිළිතුරු තිබිය යුතුය: මගේ order එක සක්‍රිය වන්නේ කවදාද? එයට නරකම පිළිගත හැකි මිල සීමාවක් තිබේද? Partial fill වුවහොත් ඉතිරියට කුමක් සිදුවේද? Trigger එක භාවිත කරන මිල කුමක්ද? ගාස්තු ඇතුළුව සත්‍ය average price එක මම කොතැනින් බලනවාද? මේවාට පිළිතුරු නැත්නම් order ticket එකේ සහ venue documentation එකේ විස්තර නැවත පරීක්ෂා කිරීම සුදුසුය.

මූලාශ්‍ර

• Investor.gov — Types of Orders
• Investor.gov — Understanding Order Types: Investor Bulletin
• Kraken Support — Market and limit orders
• Kraken Support — Stop loss orders
• Kraken Developers — Get Order Book

මූලාශ්‍ර සහ නිෂ්පාදන විස්තර 2026-09-11 දින පරීක්ෂා කරන ලදී. මෙය අධ්‍යාපනික තොරතුරු පමණක් වන අතර ආයෝජන උපදෙස් නොවේ.