Mark price, index price සහ last price: futures වල liquidation සහ PnL බලන්නේ කුමන මිලද?

2026 ඔක්තෝබර් 6 ලංකා වේලාවෙන් දවල් 2:33ට Bitget BTCUSDT perpetual එකේ තිරයේ තිබුණේ මිල තුනක්: last price 85,974.3, mark price 85,974.6, index price 86,020.611. එකම coin එකට, එකම තත්පරයේ ඩොලර් 46ක පමණ පරතරයක්. මේ මිල තුන වෙනස් වෙන්නේ ඇයි, ඔබේ ලාභ අලාභය, liquidation එක සහ stop-loss එක ඇත්තටම බලන්නේ කුමන මිලද, ඔබේම position එකකට ඒක ගණනය කරලා බලන්නේ කොහොමද කියන එක මෙතැනින් පැහැදිලි කරනවා.

මේ ලිපිය futures හෝ perpetual position එකක් අරින්න සූදානම් වෙන, නැත්නම් දැනටමත් position එකක් තියෙන අයට. Leverage සහ liquidation price ගැන මූලික අවබෝධය නැත්නම්, 10x, 20x leverage වලදී liquidation price ගණනය කරන ලිපිය මුලින් කියවන්න.

Bitget උදව් පිටුවේ මිල වර්ග තුනේ සසඳුම් වගුව (තිර රුව 2026-10-06).

මිල තුන කෙටියෙන්

සරලව කිව්වොත්: ඔබව liquidate කරන්නේ last price එක තත්පරයකට පහළ ගිය නිසා නෙවෙයි, mark price එක ඔබේ liquidation price එකට ළඟා වුණොත්. ඒ නිසා chart එකේ දිගු wick එකක් liquidation මට්ටම පහු කළත් සමහර විට position එක ඉතිරි වෙනවා. ප්‍රතිවිරුද්ධ දේත් වෙන්න පුළුවන්: chart එකේ ඔබේ මට්ටමට තවම දුරයි වගේ පෙනුණත්, mark price එක ළඟා වෙලා නම් liquidation එක වෙනවා.

Index price: එක exchange එකක මිලක් නෙවෙයි

Bitget උදව් පිටුවට අනුව (2026-10-06 දින කියවා තහවුරු කළා) index price හදන්නේ මෙහෙමයි:

• උපරිම exchange 6ක spot මිල ගන්නවා.
• එක් එක් exchange එකේ බර = එහි පැය 24 trading volume ÷ තෝරාගත් සියලු exchange වල එකතු volume. බර පැය 4කට වරක් යාවත්කාලීන වෙනවා.
• Index = Σ (spot මිල × බර), සෑම 200ms කට වරක් ගණනය වෙනවා.
• එක exchange එකක මිල median එකෙන් 5%කට වඩා ඈත් වුණොත් ඒක ඉවත් කරනවා; පරතරය 2%ට අඩු වුණාම නැවත ඇතුළත් කරනවා. විනාඩි 15ක් මිල යාවත්කාලීන නොවූ exchange එකකුත් තාවකාලිකව ඉවත් වෙනවා.

මේ නීති නිසා එක exchange එකක කවුරුහරි මිල තල්ලු කළත් index එක එකපාරටම පනින්නේ නැහැ.

Mark price: අගයන් තුනක මැද එක

බොහෝ අය වරදින තැන මෙතැනයි. Mark price කියන්නේ "index එකම" නෙවෙයි. Bitget අගයන් තුනක් ගණනය කරලා ඒවායේ මැද අගය (median) ගන්නවා:

1. Price 1 = last price
2. Price 2 = index price × (1 + අලුත්ම funding rate × කාල සාධකය)
3. Price 3 = index price + order book basis එකේ තත්පර 30 moving average එක (තත්පරයට එක basis අගයක්, අගයන් 30ක්)

Mark price සූත්‍රය Bitget උදව් පිටුවෙන් (තිර රුව 2026-10-06). දැඩි උච්චාවචන වෙලාවට Price 3 window එක වෙනස් කිරීමට හෝ Price 1 කෙලින්ම භාවිත කිරීමට හැකි බවත් එම පිටුවේ සඳහන්.

Median එකක් ගන්න නිසා, අගයන් තුනෙන් එකක් අමුතු ලෙස පැන්නත් mark price එක ඒ පස්සේ යන්නේ නැහැ.

සැබෑ දත්තයෙන් සූත්‍රය සත්‍යාපනය

Bitget public API එකෙන් (/api/v2/mix/market/tickers, 2026-10-06 09:03 UTC) ගත් BTCUSDT අගයන්:

• Last price = 85,974.3
• Index price = 86,020.611
• Funding rate = 0.0052% (0.000052)
• API එක දුන් mark price = 85,974.6

දැන් අගයන් තුන:

• Price 1 = 85,974.3
• Price 2 = 86,020.611 × (1 + 0.000052 × කාල සාධකය). කාල සාධකය 0ත් 1ත් අතර නිසා මෙය 86,020.6 – 86,025.1 අතර.
• Price 3 = 86,020.611 + basis MA. Mark එක 85,974.6 නම්, basis MA ≈ −46.0. ඒ කියන්නේ ඒ වෙලාවේ futures එක spot එකට වඩා ඩොලර් 46ක් පමණ පහළින් ගනුදෙනු වුණා.

Median (85,974.3, 85,974.6, 86,020.6+) = 85,974.6. API එකේ mark price එකට හරියටම ගැළපෙනවා: ඒ මොහොතේ mark price එක ආවේ Price 3 එකෙන්, index එකෙන් නෙවෙයි.

මෙයින් ගන්න පාඩම: futures එක spot එකට වඩා දිගටම පහළින් (හෝ ඉහළින්) ගනුදෙනු වෙනකොට mark price එක index එකට නෙවෙයි, futures market එකේ ඇත්ත මට්ටමට ළඟින් තියෙනවා. "Index එක ඉහළයි, ඒ නිසා මගේ long එක ආරක්ෂිතයි" කියලා හිතන්න බැහැ.

Last price එක mark එකෙන් ඈත් වුණු අවස්ථාවක්

එකම snapshot එකේ USDT perpetual 813න් last සහ mark අතර පරතරය වැඩිම ඒවායින් එකක් SAPIENUSDT:

Last price එක mark එකට වඩා 0.59% පහළින්. නමුත් ඒ මොහොතේ හොඳම bid එකම 0.07567යි, ඒ කියන්නේ 0.07524ට ගන්න කවුරුවත් order book එකේ හිටියේ නැහැ. Last price කියන්නේ කලින් සිදු වුණු එක ගනුදෙනුවක් පමණයි; ගනුදෙනු අඩු market එකක ඒක පරණ වෙන්නත්, එක කුඩා order එකකින් පහළට ඇදෙන්නත් පුළුවන්. Mark price එක (0.07569) bid සහ ask අතර තිබුණා. ගනුදෙනු අඩු coin වල මිල එහෙම පනින්නේ ඇයි කියලා order book depth සහ order ප්‍රමාණය ගැන ලිපියෙන් වැඩිදුර බලන්න.

ඔබේ position එකට ගණනය කරන හැටි

පහත ඇතුළු වන මිල උදාහරණයක් පමණයි (අපි තෝරාගත්තක්); mark, last, index අගයන් ඉහත සැබෑ snapshot එකෙන්.

0.1 BTC long එකක් 86,500ට අරින ලදැයි සිතන්න:

• Mark price අනුව unrealized PnL = (85,974.6 − 86,500) × 0.1 = −52.54 USDT
• Last price අනුව = (85,974.3 − 86,500) × 0.1 = −52.57 USDT
• Index අනුව = (86,020.611 − 86,500) × 0.1 = −47.94 USDT ← exchange එක පෙන්වන අගය මේක නොවේ

තිරයේ "Unrealized PnL" අගය mark price අනුවයි. Position එක වැසූ විට ලැබෙන realized PnL එක ඇත්ත ගනුදෙනු මිල අනුවයි, ගාස්තු සහ funding වෙනම ගණන් වෙනවා.

ඔබම කරන පියවර

1. Futures තිරයේ mark price සහ last price දෙකම පෙන්වන තැන සොයාගන්න (සාමාන්‍යයෙන් මිල අසල හෝ ticker විස්තරයේ).
2. ඔබේ entry, ප්‍රමාණය සහ mark price යොදලා ඉහත සූත්‍රයෙන් unrealized PnL ගණනය කරන්න.
3. ඒ අගය තිරයේ අගයට ශත කිහිපයක් ඇතුළත ගැළපෙනවා නම් ඔබ හරි මිල භාවිත කරනවා. ලොකු වෙනසක් නම්, ඔබ last හෝ index භාවිත කළාද, ප්‍රමාණය coin වලින්ද USDT වලින්ද කියලා වැරදුණාද බලන්න.
4. Liquidation price එකට mark price එකේ සිට ඇති දුර % ලෙස ගණනය කරන්න: |mark − liq| ÷ mark × 100. මෙතැනදී වැදගත් last price එකේ සිට දුර නෙවෙයි.

Stop-loss එකට කුමන trigger එකද?

Bitget TP/SL වලට trigger ලෙස last price, mark price සහ index price තුනම තෝරාගන්න පුළුවන් (Bitget TP/SL උදව් පිටුව, 2026-10-06 කියවා තහවුරු කළා). තේරීම ඔබේ අරමුණ අනුවයි:

• Last price trigger: chart එකේ ඔබ දකින මිලටම ප්‍රතිචාර දක්වනවා. ගනුදෙනු අඩු coin එකක SAPIEN වගේ එක අමුතු trade එකකින් stop එක පුපුරන්න පුළුවන්.
• Mark price trigger: wick වලින් බේරෙන්න ඉඩ වැඩියි, නමුත් ප්‍රතිචාරය මන්දගාමීයි. වේගවත් වැටීමකදී stop එක පිරෙන මිල ඔබ හිතපු මට්ටමට වඩා නරක වෙන්න පුළුවන්. Mark price වේගවත් වෙනස්කම් වලට සෙමින් ප්‍රතිචාර දක්වන බව Bitget ම කියනවා.

Stop-loss මට්ටම chart එකේ structure එක (last price candle) අනුව තීරණය කළා නම් last trigger එක තර්කානුකූලයි. ඉලක්කය liquidation එකට කලින් ඉවත් වීම නම්, liquidation එකත් mark අනුව නිසා mark trigger එක ගැළපෙනවා. Stop-loss මට්ටම තෝරාගන්න හැටි stop-loss සහ risk-reward සැලැස්ම ලිපියේ තියෙනවා.

නිතර වෙන වැරදි

• Wick එක liquidation මට්ටම පහු කළා, ඒත් මාව liquidate කළේ නැහැ / කළා, ඒක වැරදියි කියලා හිතීම. Liquidation එක mark අනුවයි; chart එකේ mark price දර්ශනයට මාරු වෙලා ඒ වෙලාවේ mark මිල බලන්න.
• Index price එක ඔබ භාවිත කරන spot exchange එකේ මිල කියලා හිතීම. එය exchange කිහිපයක බර තැබූ සාමාන්‍යයක්.
• Exchange දෙකක mark price සසඳා එකක් "වැරදියි" කියීම. සූත්‍ර, exchange ලැයිස්තු සහ basis window exchange අනුව වෙනස්. මෙම ලිපියේ සූත්‍රය Bitget USDT perpetual සඳහා පමණයි.
• Delivery (කල් පිරෙන) futures වලටත් එකම සූත්‍රය යෙදීම. Bitget අනුව settlement එකට විනාඩි 30කට වඩා කලින් mark = index + basis එකේ විනාඩි 5 MA; අන්තිම විනාඩි 30 තුළ mark = index එකේ විනාඩි 30 MA.

මේ ගණනය නොගැළපෙන හෝ පරෙස්සම් විය යුතු තැන්

• අසාමාන්‍ය තත්ත්වයකදී index exchange ඉවත් කිරීම, බර අතින් වෙනස් කිරීම, Price 3 window වෙනස් කිරීම Bitget ට කළ හැකි බව පිටුවේම සඳහන්. එවිට ඉහත ගණනය හරියටම නොගැළපෙන්න පුළුවන්.
• Funding ගෙවීම් unrealized PnL වලට ඇතුළත් වෙන්නේ නැහැ; ඒවා margin එකෙන් වෙනම අඩු හෝ එකතු වෙනවා.
• මෙහි සූත්‍ර සහ trigger විකල්ප 2026-10-06 දින Bitget උදව් පිටු වලින් තහවුරු කළ ඒවා. පසුව වෙනස් විය හැකි නිසා trade එකකට කලින් අලුත් පිටුව බලන්න.
• Leverage futures වලින් මුළු margin එකම නැති වෙන්න පුළුවන්. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව crypto ගැන නිකුත් කළ අවදානම් දැනුම්දීමත් කියවන්න; මෙම ලිපිය ආයෝජන උපදෙසක් නොවේ.

ඔබම පරීක්ෂා කරන්න

• ඔබේ open position එකේ unrealized PnL එක mark price එකෙන් අතින් ගණනය කර තිරයේ අගයට ගැළපුවාද?
• Liquidation price එකට mark price එකේ සිට ඇති % දුර ඔබ දන්නවාද?
• ඔබේ stop-loss එකේ trigger වර්ගය last ද mark ද, ඒ ඇයි කියලා කියන්න පුළුවන්ද?

මූලාශ්‍ර (2026-10-06 දින පරීක්ෂා කළා)

• Bitget, What Are Index Price, Mark Price, and Last Price in Bitget Futures? — https://www.bitget.com/support/articles/12560603823264
• Bitget, Introduction to Take Profit and Stop Loss (TP/SL) in Futures Trading — https://www.bitget.com/support/articles/12560603817159
• Bitget public API, USDT-FUTURES tickers — https://api.bitget.com/api/v2/mix/market/tickers?productType=USDT-FUTURES (snapshot 2026-10-06 09:03 UTC)
• ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව, crypto අවදානම් දැනුම්දීම — https://www.cbsl.gov.lk/si/node/14253